Κηκιδόμυγα Ελιας: Τι πρεπει να γνωριζουμε?

Το Dasineura oleae  (Diptera, Cecidomyiidae) είναι η επιστημονική ονομασία κηκιδόμυγας , ενός παλιού φυτοφάγου γνωστό σε πολλές μεσογειακές χώρες. Η κατάσταση του D. oleae ποικίλλει τα τελευταία χρόνια, αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι σε ορισμένες περιοχές της Μεσογείου την περίοδο 2010-2015 σημειώθηκε έκρηξη εστιών αυτού του εντόμου . Γενικά, ελάχιστες πληροφορίες είναι διαθέσιμες για τις διάφορες πτυχές της προσβολής και της ανάπτυξης της προσβολής του D. oleae στα ελαιόδεντρα, δεδομένου ότι εξακολουθεί να θεωρείται ένα αναδυόμενο παράσιτο στις περιοχές της Μεσογείου.

Το αρσενικό D. oleae έχει μήκος 2,25 mm, το κεφάλι, και οι κεραίες είναι τα 2/3 του μήκους του σώματος. Το θηλυκό έχει μήκος 2,50 mm με κοκκινωπή κοιλιά. Η προνύμφη είναι μικρή (έως 2,5 mm στην ωριμότητα), κίτρινη έως ελαφρώς κόκκινη. Η νύμφη είναι αρχικά κίτρινη και αργότερα γίνεται ανοιχτό κόκκινο-καφέ.

Το Dasineura oleae συνήθως έχει μόνο μία γενιά το χρόνο, αλλά μια δεύτερη γενιά μπορεί να παρατηρηθεί το φθινόπωρο σε ευνοϊκές κλιματικές συνθήκες. Διαχειμάζει ως προνύμφη δεύτερου σταδίου σε διάπαυση. Η προνύμφη ενεργοποιείται στα τέλη Φεβρουαρίου, ολοκληρώνει την ανάπτυξή της και νεογνά. Τα ενήλικα μπορούν να παρατηρηθούν στις αρχές Μαρτίου και τα θηλυκά γεννούν αυγά στα φύλλα (περίπου 100 αυγά ανά θηλυκό). Η νεαρή προνύμφη εκκολάπτεται και εισέρχεται στη μεσόφυλλη των φύλλων όπου δημιουργεί μια μικρή επιμήκη στοά. Ένα μέρος των προνυμφών δεύτερου σταδίου αυτής της γενιάς εισέρχεται σε διάπαυση ενώ οι άλλες προνύμφες ολοκληρώνουν την ανάπτυξή τους σε περίπου 8 εβδομάδες. τα ενήλικα εμφανίζονται από τα μέσα Μαΐου έως τα τέλη Ιουνίου. Τα θηλυκά αυτής της γενιάς γεννούν τα αυγά τους στα φύλλα όπου οι προνύμφες της δεύτερης ηλικίας θα πάνε σε διάπαυση μέχρι την επόμενη άνοιξη.

 Η ζημιά που προκαλείται από την ελαιόδεντρα στο ελαιόδεντρο μπορεί να προκαλέσει σημαντική μείωση της παραγωγής ελιάς και πιθανούς κινδύνους για την παραγωγή ελαιολάδου. Αρκετές μελέτες έχουν προτείνει ότι οι κλιματικές αλλαγές μπορεί να είναι υπεύθυνες για την αλλαγή στην επίπτωση του D. oleae στο αγροοικοσύστημα του ελαιώνα και στην αφθονία των φυσικών εχθρών (όπως η μειωμένη παρασιτοειδής δραστηριότητα)

Υπάρχουν ελάχιστες ενδείξεις αποτελεσματικής καταπολέμησης των φύλλων ελιάς με εντομοκτόνα. Οι στρατηγικές χημικού ελέγχου για αυτό το έντομο είναι κρίσιμες καθώς η αποτελεσματικότητα του εντομοκτόνου μπορεί να περιοριστεί από την προστασία των προνυμφών . Επομένως, θα χρειαζόταν ισχυρά κυτταρότροπα ή διασυστηματικά εντομοκτόνα για να φτάσουν στην προνύμφη μέσα στo κουκουλι.

Μεταξύ των αγρονομικών μέσων άμυνας είναι χρήσιμη η εξάλειψη με το κλάδεμα, του μεγαλύτερου μέρους της προσβεβλημένης βλάστησης. Μια ισπανική μελέτη προτείνει τη χρήση επιφανειοδραστικων σκόνων ως απωθητικό επειδή, δημιουργώντας μια προστατευτική μεμβράνη στο φύλλο, ρυθμίζει την ωοτοκία και την επακόλουθη είσοδο της πρώιμης προνύμφης στη μεσόφυλλη των φύλλων και στους μίσχους των ανθέων.

Όσον αφορά τις έρευνες για το σύμπλεγμα παρασιτοειδών που σχετίζονται με την κηκιδομυγα της ελιάς, ανιχνεύθηκε η παρουσία τεσσάρων οικογενειών Υμενοπτέρων: Platygaster sp. (Platygastridae), Mesobolobus spp. (Pteromalidae), Aprostocetus sp. (Eulophidae) και Eupelmus sp. (Eupelmidae). Το πιο άφθονο ήταν το Mesopolobus spp. που έφτασε σε ποσοστό παρασιτοποίησης 7,7%, ακολουθούμενο από το Aprostocetus sp. (2,4%), Platygaster sp. (1,5%) και Eupelmus sp. (0,8%). Αυτά τα παρασιτοειδή υμενόπτερα θα μπορούσαν να σταθεροποιήσουν τον πληθυσμό του φυτοφάγου διαδραματίζοντας θεμελιώδη ρόλο στη διαχείριση των υψηλών πληθυσμών του. Θα πρέπει λοιπόν να ενθαρρυνθεί η παρουσία τους στον ελαιώνα.

Βιβλιογραφία

ΓΚΟΦΦΗ, ΜΑΤΤΕΟ. “DASINEURA OLEAE (DIPTERA: CECIDOMYIIDAE) ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΜΑΡΧΕ: ΜΟΛΥΣΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΣΙΤΟΕΙΔΗ.” (2018). Πηγη: ΤΝ