Καρποπτωση και ελαιοπεριεκτικότητα ελιάς: Ρολος της Σχεσης άρδευσης/φωτοσυνθεσης/αζώτου

Το στρες στο νερό, οι υψηλές θερμοκρασίες και η πείνα σε άζωτο προκαλούν πτώση της ελιάς και κακή περιεκτικότητα σε λάδι, επειδή εμποδίζουν τη φωτοσύνθεση της .

Οι νεαρές ελιές ξεραίνονται στο χωράφι και μετά πέφτουν. Η πτώση του καρπού οφείλεται στην ξηρασία; ή η συσσώρευση λαδιού στην ελιά που είναι χαμηλότερη οφειλεται στην ξηρασία;

Γενικά, η καλοκαιρινή ξηρασία, από τον Ιούλιο έως τον Σεπτέμβριο, γίνεται η μοναδική αιτία μείωσης της παραγωγικότητας της ελιάς, αλλά αυτό δεν συμβαίνει, δεδομένου ότι πληθώρα παραγόντων, συνδεδεμένων μεταξύ τους, παρεμβαίνουν στη μείωση της φωτοσυνθετικής ικανότητα της ελιάς, άρα της δυνατότητας θρέψης των ελιών, με αποτέλεσμα την πτώση του καρπού ή τη μείωση της δυνατότητας συσσώρευσης λαδιού στην ελιά, για τους ίδιους λόγους.

Το μεσογειακό περιβάλλον χαρακτηρίζεται από ζεστά, ξηρά καλοκαίρια με υψηλή καθημερινή ακτινοβολία, εξατμησοδιαπνοη και σημαντικά μακροπρόθεσμα ελλείμματα θρεπτικων στο εδάφους. Για να διατηρηθεί μια ισορροπία μεταξύ της προσφοράς και της ζήτησης νερού, η πιο άμεση αντίδραση των φυτών στην υδατική καταπόνηση είναι ο περιορισμός της διαπνοής των φύλλων με το κλείσιμο των στοματιων. Ωστόσο, αυτό προκαλεί επίσης περιορισμό της διακυτταρικής συγκέντρωσης CO2, επιβραδύνοντας έτσι τη φωτοσύνθεση.

Ο περιορισμός της φωτοσύνθεσης που προκαλείται από το στρες του νερού έχει μελετηθεί εκτενώς και είναι επί του παρόντος αποδεκτός ως ένας σημαντικός περιορισμός στην παραγωγικότητα των φυτών σε ξηρές περιοχές. Υπό σοβαρή καταπόνηση νερού, έχει επίσης αναφερθεί ελλειμματική ρύθμιση της βιοχημικής ικανότητας αφομοίωσης CO2 με μείωση της μέγιστης ικανότητας καρβοξυλίωσης (V cmax), που δεν συνδέεται με το κλείσιμο των στοματίων.

Όλα αυτά επηρεάζουν και την κατανομή του αζώτου στα φύλλα. Κανονικά το άζωτο κατανέμεται κυρίως στα νεαρά φύλλα στις πιο ηλιόλουστες περιοχές, καθώς έχουν μεγαλύτερη φωτοσυνθετική ικανότητα από τα παλιά φύλλα ή σε σκιασμένες περιοχές. Σε περίπτωση όμως περιορισμών στη φωτοσύνθεση, η κατανομή του αζώτου μπορεί να γίνει λιγότερο προσανατολισμένη, με συνέπεια τη μείωση του δυναμικού της ελιάς.

Το στρες που προκαλείται από έλλειμμα εδάφικης υγρασιας και/ή υψηλή έλλειψη πίεσης υδρατμών (VPD) θα μπορούσε να είναι ένας από τους κύριους παράγοντες που ευθύνονται για τις αποκλίσεις που συνήθως εντοπίζονται από τις θεωρητικές βέλτιστες τιμές κατανομής της φωτοσυνθετικής ικανότητας και του αζώτου των φύλλων στον θόλο ως λειτουργία μεγιστοποίησης της σύλληψης φωτός. Τα στομάτια των φύλλων ελιάς ανταποκρίνονται έντονα στο έλλειμμα νερού του εδάφους και ειδικότερα στην αυξημένη VPD, επομένως, το καλοκαίρι, όταν το VPD είναι υψηλό, εμφανίζεται συνήθως ο στοματικός περιορισμός της φωτοσύνθεσης.

Φτωχή περιεκτικότητα σε λάδι; Ο ρόλος του υδατικού στρες, οι θερμοκρασίες και το άζωτο

Η μείωση της φωτοσυνθετικής ικανότητας της ελιάς ειναι άμεσα συνδεδεμένη με την παραγωγικότητα, διότι η δυνατότητα θρέψης των καρπών που αναπτύσσονται και η επακόλουθη συσσώρευση λαδιού εξαρτάται από τη φωτοσύνθεση, και επομένως εξαρτάται από πολλούς παράγοντες και όχι μόνο άμεσα από την έλλειψη νερό.

Η απόδειξη είναι ότι οι ελαιώνες που εκτίθενται σε ηλιακή ακτινοβολία μόνο το πρωί έχουν γενικά μεγαλύτερη φωτοσυνθετική ικανότητα και μεγαλύτερη παραγωγικότητα. Σε αυτά τα ελαιόδεντρα, στην πραγματικότητα, όταν η κορυφή απορρόφησης ακτινοβολίας είναι η υψηλότερη, δηλαδή το πρωί, το έλλειμμα πίεσης υδρατμών (VPD) δεν ήταν αρκετά υψηλό ώστε να προκαλέσει κλείσιμο των στοματιων. Εξ ου και η καλή φωτοσυνθετική δραστηριότητα και η ικανότητα θρέψης των φρούτων. Αντίθετα, η μέγιστη απορρόφηση ακτινοβολίας, σε ελαιώνες που εκτίθενται στο φως ειδικά το απόγευμα, συμπίπτει με την ημερήσια αιχμή της VPD, το κλείσιμο των στοματιων και την ουσιαστική αναστολή ή μείωση της φωτοσύνθεσης. Αυτό είναι ένα σημαντικό στοιχείο, και για τους σκοπούς της διαχείρισης των ελαιώνων. Οι όγκοι του νερού άρδευσης και οι τυχόν εργασιες θα πρέπει να λάβουν υπόψη αυτές τις διαφορές, με τον ελαιώνα που ακτινοβολείται το πρωί να έχει γενικά χαμηλότερες ανάγκες.

Υπάρχει μια θετική σχέση μεταξύ της περιεκτικότητας σε άζωτο των φύλλων τόσο με τη φωτοσυνθετική ικανότητα των φύλλων όσο και με την ημερήσια ολοκληρωμένη πυκνότητα κβαντικής ροής, αλλά μόνο την άνοιξη και όχι το καλοκαίρι. Τι σημαίνει αυτό; Ουσιαστικά σημαίνει ότι τα ελλείμματα νερού, που δεν αντισταθμίζονται επαρκώς με κατάλληλες γεωπονικές τεχνικές, μπορούν να προκαλέσουν μη , κατά προτεραιότητα, κατανομή αζώτου στα νεαρά φύλλα, με επακόλουθη μείωση της φωτοσυνθετικής ικανότητας το καλοκαίρι . Αυτός είναι ο λόγος, μεταξύ άλλων, για την υποτιθέμενη πείνα με άζωτο των νεαρών φύλλων ελιάς κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, με γενικό αποχρωματισμό που σημαινει οτι έλαβαν λιγότερο άζωτο από ό,τι χρειαζόταν την άνοιξη.

Η σχέση μεταξύ της φωτοσυνθετικής ικανότητας και της ανταλλαγής αερίων είναι καμπυλόγραμμη. Η θερμοκρασία των φύλλων επηρεάζει επίσης την ανταλλαγή αερίων με βέλτιστη θερμοκρασία 29 βαθμών. Οι κορυφές της θερμοκρασίας εμφανίζονται συνήθως τις μεσαιες ώρες της ημέρας, συνήθως το απόγευμα. Ως εκ τούτου, τα ελαιόδεντρα με έκθεση σε μέγιστη ακτινοβολία φωτός το απόγευμα, ακόμη και με την παρουσία εύλογης στάθμης νερού, θα μπορούσαν να υποφέρουν από βιοχημικό περιορισμό στη φωτοσυνθετική δραστηριότητα, ειδικά τις πιο ζεστές εβδομάδες. Συνιστάται λοιπόν η υιοθέτηση στρατηγικών ώστε οι θερμοκρασίες αιχμής να είναι όσο το δυνατόν πιο σύντομες, μειώνοντας έτσι τους χρόνους κλεισίματος των στοματιων .Επομένως, η υπερβολική άρδευση για την αύξηση της εξατμισοδιαπνοής ή η χρήση ανακλαστικών σκονών θα μπορούσε να είναι χρήσιμη για το σκοπό αυτό. Ομως μπορει να ευννοηθει η προσβολη απο δακο στα δεντρα, ειδικα οταν η θερμοκρασια ειναι κατω απο 35 βαθμους κελσιου. Ομοίως, επαρκές κλάδεμα που μπορεί να προωθήσει μεγαλύτερη σκίαση.

Ο περιορισμός της φωτοσυνθετικής ικανότητας της ελιάς είναι επομένως συνάρτηση μιας πληθώρας παραγόντων που κατά καιρούς θα έχουν προτεραιότητα στη διαχείριση των φυσιολογικών περιορισμών.

DIAZ‐ESPEJO, ANTONIO, Emilio Nicolas και Jose Enrique Fernandez. 

Πηγη: ΤΝ